Phần lớn lý lịch khoa học là bảng biểu và danh sách. Chỉ có một chỗ bạn được viết thành câu: đoạn tự thuật hướng nghiên cứu. Nhiều người viết nó trong năm phút cuối cùng, và kết quả là một đoạn có thể dán vào hồ sơ của bất kỳ ai.
Nhiệm vụ của đoạn này
Người thẩm định nhìn vào danh mục của bạn và thấy ba mươi công trình rải trên nhiều chủ đề. Câu hỏi trong đầu họ là: người này thực sự làm gì, và các công trình này gắn với nhau thế nào?
Đoạn tự thuật trả lời đúng câu đó. Ở cấp hội đồng ngành, nơi hồ sơ của bạn nằm cạnh hồ sơ nhiều người khác, tính mạch lạc của hướng nghiên cứu là thứ tạo khác biệt thật.
Cấu trúc dùng được
- Một câu định vị. Bạn làm về vấn đề gì, trong lĩnh vực nào.
- Hai tới ba hướng chính, mỗi hướng một hai câu: câu hỏi bạn theo đuổi, cách tiếp cận, và kết quả đáng kể nhất. Kèm chỉ dẫn tới các công trình tiêu biểu của hướng đó.
- Một câu về mối liên hệ giữa các hướng — vì sao chúng thuộc về cùng một mạch chứ không phải ba việc rời rạc.
- Một câu về hướng đang đi tiếp.
Tổng cộng khoảng một trang là vừa. Dài hơn thì không ai đọc hết; ngắn quá thì không nói được gì.
Những lỗi làm đoạn này vô nghĩa
- Viết bằng ngôn ngữ hồ sơ. Những câu như đã tích cực tham gia nghiên cứu và đạt nhiều kết quả không mang thông tin nào.
- Nói về đam mê thay vì nói về công việc. Người đọc muốn biết bạn làm gì, không phải bạn yêu khoa học tới mức nào.
- Liệt kê lại danh mục. Họ đã có danh mục rồi. Đoạn này để giải thích, không phải để nhắc lại.
- Quá kỹ thuật. Hội đồng ngành gồm người cùng ngành nhưng khác chuyên ngành hẹp. Nếu chỉ người trong nhóm bạn hiểu được đoạn văn, nó thất bại.
- Nhận công không rõ ràng. Với công trình tập thể, hãy nói rõ phần bạn đảm nhận.
Nếu các công trình của bạn thực sự rời rạc
Điều này xảy ra, nhất là với người từng đổi hướng hoặc tham gia nhiều đề tài khác nhau theo yêu cầu công việc. Cách xử lý trung thực: nêu rõ một hướng chính là trọng tâm của bạn, và trình bày phần còn lại như những đóng góp trong các đề tài hợp tác.
Cố ghép mọi thứ thành một câu chuyện gượng ép thường phản tác dụng — người thẩm định trong ngành nhìn ra ngay.
Cách viết đoạn này nhanh mà tốt
Mở danh mục công bố ra, nhóm các công trình theo chủ đề. Nhóm nào nhiều nhất là hướng chính. Với mỗi nhóm, viết một câu trả lời cho câu hỏi: nhóm bài này cho thấy điều gì mà trước đó chưa ai chỉ ra? Ghép các câu đó lại, thêm câu định vị ở đầu và câu hướng tiếp ở cuối. Bản nháp đầu tiên thường mất chừng ba mươi phút.
Sau đó đưa cho một đồng nghiệp khác chuyên ngành hẹp đọc và hỏi họ tóm tắt lại bạn làm gì. Nếu họ tóm đúng, đoạn văn đã đạt.
Trên lylichkhoahoc.com, phần tự thuật có ô riêng và được đưa lên đầu bản in — đúng vị trí mà người đọc gặp nó trước khi vào danh mục chi tiết.
Câu hỏi thường gặp
Phần tự thuật hướng nghiên cứu nên dài bao nhiêu?
Khoảng một trang là vừa. Dài hơn thì không ai đọc hết, ngắn quá thì không nói được điều gì có ích.
Nên viết gì trong đoạn này?
Một câu định vị, hai tới ba hướng chính kèm câu hỏi và kết quả đáng kể của từng hướng, một câu về mối liên hệ giữa các hướng, và một câu về hướng đang đi tiếp.
Các công trình của tôi khá rời rạc thì viết thế nào?
Nêu rõ một hướng chính là trọng tâm và trình bày phần còn lại như đóng góp trong các đề tài hợp tác. Cố ghép thành câu chuyện gượng ép thường phản tác dụng.
Có nên viết về đam mê nghiên cứu không?
Không. Người đọc muốn biết bạn làm gì và đóng góp ra sao, chứ không phải mức độ yêu thích công việc.
Làm sao biết đoạn tự thuật đã đạt?
Đưa cho một đồng nghiệp khác chuyên ngành hẹp đọc rồi hỏi họ tóm tắt lại bạn làm gì. Nếu họ tóm đúng thì đoạn văn đã đạt.
