Một nhà nghiên cứu có kinh nghiệm dành khá nhiều thời gian cho những việc không tạo ra bài báo nào: đọc phản biện cho tạp chí, ngồi hội đồng chấm luận văn, tham gia ban tổ chức hội thảo, làm thành viên hội chuyên ngành. Trong hồ sơ Việt Nam, những việc này thường không có ô riêng — nên nhiều người bỏ luôn.
Vì sao nên ghi
- Nó thể hiện vị thế trong cộng đồng. Người được mời phản biện cho tạp chí quốc tế là người mà ban biên tập tin là đủ chuyên môn — đó là một chỉ dấu.
- Nó bổ sung cho bức tranh chung. Bên cạnh công bố và đề tài, đây là bằng chứng bạn tham gia đời sống học thuật chứ không chỉ làm việc riêng.
- Trong hồ sơ quốc tế, mục này gần như bắt buộc — nếu bạn cũng cần bản tiếng Anh thì dữ liệu đã sẵn.
Những hoạt động nên ghi
- Phản biện cho tạp chí. Ghi tên tạp chí và khoảng thời gian. Không ghi tên bài đã phản biện — đó là thông tin bảo mật.
- Thành viên ban biên tập hoặc ban cố vấn của tạp chí.
- Tham gia hội đồng chấm luận văn, luận án, nghiệm thu đề tài, xét duyệt thuyết minh.
- Ban tổ chức hoặc ban chương trình hội thảo, kèm tên và năm.
- Thành viên hội chuyên ngành trong nước hoặc quốc tế.
- Phản biện cho quỹ tài trợ hoặc chương trình nghiên cứu.
- Hoạt động phổ biến khoa học — viết bài phổ thông, nói chuyện chuyên đề cho cộng đồng, tham gia chương trình giáo dục.
Chứng minh thế nào
Đây là phần khó, vì nhiều hoạt động không có giấy tờ:
- Với phản biện tạp chí: nhiều hệ thống cho phép xuất giấy xác nhận hoặc thống kê số lần phản biện. Một số nền tảng ghi nhận hoạt động phản biện cũng cung cấp bản tổng hợp.
- Với hội đồng: quyết định thành lập hội đồng có tên bạn.
- Với ban tổ chức hội thảo: quyết định hoặc chương trình hội thảo có ghi tên.
- Với hội chuyên ngành: thẻ hội viên hoặc xác nhận.
Lời khuyên thực tế: lưu lại thư mời và thư cảm ơn của tạp chí sau mỗi lần phản biện. Chúng nhỏ nhưng là bằng chứng.
Đặt ở đâu trong hồ sơ
Nếu mẫu có mục hoạt động khoa học hoặc mục khác, hãy đặt vào đó. Nếu không có mục nào phù hợp, cân nhắc đưa vào phần thông tin bổ sung — nhưng đừng tự thêm mục vào mẫu bắt buộc mà chưa hỏi.
Với bản tiếng Anh và bản dùng cho hợp tác, hãy tạo mục riêng — đó là thông lệ quốc tế.
Một lưu ý về mức độ
Ghi những hoạt động thực chất, đừng liệt kê mọi việc nhỏ. Tham dự một hội thảo không phải là phục vụ cộng đồng; là thành viên ban chương trình mới là.
Trên lylichkhoahoc.com, bạn có thể lưu nhóm hoạt động này trong bản gốc để dùng khi cần — kể cả khi mẫu hiện tại không có ô cho nó.
Câu hỏi thường gặp
Có được ghi tên bài mình đã phản biện không?
Không. Nội dung bản thảo và danh tính bài được phản biện là thông tin bảo mật. Chỉ ghi tên tạp chí và khoảng thời gian.
Chứng minh hoạt động phản biện bằng gì?
Nhiều hệ thống nộp bài cho phép xuất giấy xác nhận hoặc thống kê số lần phản biện. Ngoài ra nên lưu thư mời và thư cảm ơn của tạp chí sau mỗi lần.
Mẫu hồ sơ không có mục cho hoạt động này thì sao?
Đặt vào mục hoạt động khoa học nếu có, hoặc phần thông tin bổ sung. Không nên tự thêm mục vào mẫu bắt buộc khi chưa hỏi bộ phận phụ trách.
Tham dự hội thảo có tính là phục vụ cộng đồng không?
Không. Tham dự là hoạt động chuyên môn thông thường; tham gia ban tổ chức hoặc ban chương trình mới là phục vụ cộng đồng.
Vì sao mục này quan trọng trong hồ sơ quốc tế?
Vì đây là thông lệ: hồ sơ học thuật quốc tế gần như luôn có mục riêng cho hoạt động phục vụ cộng đồng khoa học.
