Một người có thể vừa là giảng viên chính vừa là phó giáo sư, hoặc chỉ một trong hai, hoặc không có cái nào. Ba tình huống đều bình thường, vì đây là hai hệ thống song song chứ không phải hai bậc của cùng một thang.
Hệ chức danh nghề nghiệp
Đây là hệ thống ngạch viên chức trong đơn vị sự nghiệp công lập, thường gồm các bậc từ giảng viên, giảng viên chính tới giảng viên cao cấp.
Đặc điểm: gắn với vị trí việc làm và với thang bảng lương. Việc thăng hạng thường qua kỳ xét hoặc thi do đơn vị và cơ quan quản lý tổ chức, theo tiêu chuẩn chức danh nghề nghiệp do ngành ban hành. Tiêu chuẩn bao gồm cả trình độ đào tạo, thời gian giữ hạng, chứng chỉ bồi dưỡng theo quy định, cùng các yêu cầu về giảng dạy và nghiên cứu.
Hệ chức danh giáo sư, phó giáo sư
Đây là chức danh khoa học được nhà nước công nhận qua ba cấp hội đồng, theo tiêu chuẩn chung áp dụng cho cả nước.
Đặc điểm: gắn với cá nhân chứ không gắn với vị trí việc làm hay thang lương. Sau khi được công nhận, chức danh đi theo bạn kể cả khi chuyển đơn vị. Tiêu chuẩn nhấn mạnh công bố, đề tài, hướng dẫn nghiên cứu sinh và biên soạn giáo trình.
Bảng phân biệt nhanh
- Ai xét: hệ nghề nghiệp do đơn vị và cơ quan quản lý; hệ khoa học do hội đồng ba cấp.
- Gắn với gì: hệ nghề nghiệp gắn vị trí việc làm và lương; hệ khoa học gắn cá nhân.
- Chuyển đơn vị thì sao: hạng nghề nghiệp phụ thuộc vị trí ở nơi mới; chức danh khoa học vẫn giữ.
- Hồ sơ: hai bộ mẫu khác nhau, hai bộ minh chứng khác nhau.
Vì sao hay nhầm
Vì cả hai đều dùng chữ chức danh, cả hai đều đòi lý lịch khoa học, và cả hai đều xét theo kỳ. Nhiều người chuẩn bị một bộ hồ sơ rồi dùng cho cả hai việc — kết quả là thiếu mục ở cả hai bên.
Ví dụ thường gặp: hồ sơ thăng hạng nghề nghiệp cần các minh chứng về thời gian giữ hạng và chứng chỉ bồi dưỡng theo quy định — những thứ hoàn toàn không xuất hiện trong hồ sơ xét phó giáo sư. Ngược lại, hồ sơ chức danh khoa học đòi minh chứng hướng dẫn nghiên cứu sinh và biên soạn giáo trình ở mức mà hồ sơ thăng hạng có thể không yêu cầu.
Chuẩn bị thế nào cho đỡ khổ
Giữ một bản gốc đầy đủ chứa mọi dữ liệu, rồi xuất ra hai bộ hồ sơ khi cần. Trong bản gốc nên có cả những mục mà chỉ một hệ dùng tới: thời gian giữ hạng, chứng chỉ bồi dưỡng, quyết định bổ nhiệm ngạch — bên cạnh công bố, đề tài, hướng dẫn.
Và luôn hỏi bộ phận tổ chức cán bộ của đơn vị về mẫu và quy định hiện hành cho đúng kỳ xét, vì cả hai hệ đều có thay đổi theo giai đoạn.
Công cụ trên lylichkhoahoc.com cho phép lưu đầy đủ cả hai nhóm dữ liệu trong một hồ sơ gốc, rồi xuất ra bản in phù hợp với từng loại hồ sơ.
Câu hỏi thường gặp
Giảng viên chính và phó giáo sư có phải một không?
Không. Đây là hai hệ thống song song: giảng viên chính là hạng chức danh nghề nghiệp gắn với vị trí việc làm và lương, còn phó giáo sư là chức danh khoa học được nhà nước công nhận và gắn với cá nhân.
Chuyển đơn vị thì hai loại chức danh này thế nào?
Chức danh khoa học vẫn giữ vì gắn với cá nhân. Hạng chức danh nghề nghiệp phụ thuộc vào vị trí việc làm ở nơi mới.
Có thể dùng chung một bộ hồ sơ cho cả hai không?
Không nên, vì hai hệ đòi hai bộ minh chứng khác nhau. Cách hợp lý là giữ một bản gốc đầy đủ rồi xuất ra hai bộ hồ sơ theo mẫu riêng.
Hồ sơ thăng hạng cần gì mà hồ sơ chức danh khoa học không cần?
Thường là minh chứng về thời gian giữ hạng và các chứng chỉ bồi dưỡng theo quy định của ngành, những thứ không xuất hiện trong hồ sơ xét giáo sư, phó giáo sư.
Nên hỏi ai về mẫu và quy định hiện hành?
Bộ phận tổ chức cán bộ của đơn vị, vì cả hai hệ đều có thay đổi theo từng giai đoạn và họ giữ bản mới nhất.